کم خونی( آنمی) و مصرف مکمل های فولیک اسید

کم خونی چیست؟

کم خونی یک اختلال خونی است و زمانی اتفاق می افتد که غلظت هموگلوبین بدن شما کمتر از حد طبیعی باشد یا تعداد کل گلبول های قرمز خون (RBC) کاهش یابد.
هموگلوبین ، پروتئین اصلی در گلبول های قرمز است و  اکسیژن را حمل می کند و آن را به سراسر بدن شما می رساند. اگر کم خونی دارید، سطح هموگلوبین شما نیز پایین خواهد بود. اگر خیلی کم  باشد، ممکن است بافت ها یا اندام های شما اکسیژن کافی دریافت نکنند. 
علائم کم خونی ؛ مانند خستگی یا تنگی نفس به این دلیل اتفاق می‌افتد که اندام‌های شما آنچه را که برای کار کردن نیاز دارند، دریافت نمی‌کنند.

کم خونی شایع ترین بیماری خونی در دنیا است .
زنان، کودکان خردسال و افرادی که بیماری های طولانی مدت دارند بیشتر در معرض کم خونی هستند. 

• اشکال خاصی از کم خونی از طریق ژن های شما منتقل می شود و نوزادان ممکن است از بدو تولد به آن مبتلا شوند.
• زنان در معرض خطر کم خونی فقر آهن به دلیل از دست دادن خون ناشی از قاعدگی و افزایش تقاضای خون در دوران بارداری هستند.
• افراد مسن بیشتر در معرض خطر کم خونی هستند زیرا احتمال ابتلا به بیماری کلیوی یا سایر بیماری های مزمن پزشکی در آنها بیشتر است.
• انواع مختلفی از کم خونی وجود دارد. همه علل و درمان های متفاوتی دارند. برخی از اشکال - مانند کم خونی خفیف که در دوران بارداری اتفاق می افتد - نگرانی عمده ای نیستند. اما برخی از انواع کم خونی ممکن است منعکس کننده یک بیماری جدی زمینه ای باشد.

علایم ‏کم‏ خونی 

علائم کم خونی معمولاً به دلیل هیپوکسی ایجاد می شود ( کاهش مقدار اکسیژن تحویل سلول ها و بافت های بدن).
 خستگی، شکایت اصلی کم خونی است، اما برخی از انواع این بیماری، از جمله کم خونی بسیار خفیف، هیچ علامتی ندارند. 
علائم ممکن است از خفیف تا شدید متفاوت باشد و شامل موارد زیر است:

• خستگی
• کاهش انرژی
• ضعف
• سردرد
• سبکی سر
• نگرش بدبینانه
• تنگی نفس
• تپش قلب (احساس تپش قلب یا تپش نامنظم)
• پوست کم رنگ یا سرد
• تغییر رنگ مدفوع (مانند مدفوع سیاه و قیری)
• ضربان قلب سریع
• فشار خون پایین
• تنفس سریع و پی در پی
• اگر کم خونی ناشی از تخریب گلبول های قرمز باشد، رنگ پوست مایل به زرد (یرقان).

 

علل کم خونی

بیش از 400 نوع کم خونی وجود دارد که به سه گروه تقسیم می شوند:

• کم خونی ناشی از از دست دادن خون
• کم خونی ناشی از کاهش یا تولید ناقص گلبول های قرمز خون
• کم خونی ناشی از تخریب گلبول های قرمز

کم خونی ناشی از از دست دادن خون 

شما ممکن است گلبول های قرمز خون را از طریق خونریزی از دست بدهید. این می تواند به آرامی در یک دوره زمانی طولانی اتفاق بیفتد و ممکن است متوجه نشوید. علل می تواند شامل موارد زیر باشد:
 

• بیماری های گوارشی مانند زخم، بواسیر، گاستریت (التهاب معده) و سرطان
• داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند آسپرین یا ایبوپروفن که می توانند باعث زخم و ورم معده شوند.
• قاعدگی ، به خصوص اگر قاعدگی شدید (یا پریود سنگین) دارید. این می تواند با فیبروم همراه باشد.
• پس از ضربه یا پس از جراحی .

 

کم خونی ناشی از کاهش یا تولید گلبول های قرمز معیوب 

در این نوع کم خونی، بدن شما ممکن است سلول های خونی کافی ایجاد نکند، یا ممکن است آنطور که باید کار نکنند. این می تواند به این دلیل اتفاق بیفتد که گلبول های قرمز شما مشکلی دارد یا به این دلیل که مواد معدنی و ویتامین کافی برای تشکیل طبیعی گلبول های قرمز خون ندارید.

 شرایط مرتبط با این علل کم خونی عبارتند از:

• مشکلات مغز استخوان و سلول های بنیادی
• نارسایی کمبود آهن
• کم خونی داسی شکل
• کم خونی ناشی از کمبود ویتامین، به ویژه B12 یا فولیک اسید

 

انواع کم خونی 

 

• کم خونی فقر آهن (فروپنیک)
• کم خونی آپلاستیک
• کم خونی سلول داسی شکل
• کم خونی Diamond-Blackfan
• کم خونی همولیتیک
• کم خونی فانکونی
• کم خونی بیماری مزمن (کم خونی التهابی)
• کم خونی پرنیشیوز

کم خونی پرنیشیوز که به عنوان کم خونی آدیسون نیز شناخته می شود، یک اختلال نادر است که زمانی رخ می دهد که بدن نمی تواند ویتامین B12 کافی (کوبالامین) را جذب کند که باعث کاهش شدید تولید گلبول های قرمز سالم می شود. رژیم غذایی نامناسب با ویتامین B12 کم، گاسترکتومی، عفونت کرم نواری، بیماری سلیاک و غیره می تواند باعث این بیماری شود.

علائم ناشی از کم خونی ناشی از کمبود اسید فولیک عبارتند از:

 

• تپش قلب 
• کاهش اشتها، که ممکن است منجر به کاهش وزن شود
• بی حالی (کمبود انرژی)
• اسهال
• وزوز گوش

زمانی که ویتامین B12 و فولیک اسید (B9 (کافی دریافت نمی کنید، کم خونی ناشی از کمبود ویتامین ممکن است رخ دهد. برای ساخت گلبول های قرمز به آهن و ویتامین  B12  نیاز  است. 
 

دلایل کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 

  -  کمبود رژیم غذایی: اگر گوشت کم می خورید یا اصلاً گوشت نمی خورید، ممکن است ویتامین B12 کافی دریافت نکنید. اگر سبزیجات را زیاد بپزید یا به اندازه کافی از آنها نخورید، ممکن است فولات کافی دریافت نکنید.
  - کم خونی مگالوبلاستیک: زمانی که ویتامین B12، فولات (اسید فولیک ) یا هر دو به اندازه کافی دریافت نمی کنید
   - کم خونی پرنیشیوز: وقتی بدن شما ویتامین B12 کافی جذب نمی کند

کم خونی مرتبط با سایر بیماری های مزمن معمولا زمانی اتفاق می افتد که بدن شما هورمون کافی برای ساخت گلبول های قرمز ندارد.
 شرایطی که باعث ایجاد این نوع کم خونی می شود عبارتند از:

• بیماری کلیوی پیشرفته
• کم کاری تیروئید
• کهنسال
• بیماری های طولانی مدت مانند سرطان، عفونت، لوپوس، دیابت و آرتریت روماتوئید

 

تشخیص کم خونی 

آزمایش شمارش کامل خون (CBC) 

گلبول های قرمز، هموگلوبین و سایر قسمت های خون شما را اندازه گیری می کند. پزشک شما در مورد سابقه خانوادگی و سابقه پزشکی شما بعد از CBC سوال خواهد کرد و احتمالاً آزمایشاتی را انجام خواهد داد، از جمله:

اسمیر خون برای شمارش گلبول های سفید، بررسی شکل گلبول های قرمز خون و جستجوی سلول های غیرعادی و شمارش رتیکولوسیت ها برای بررسی گلبول های قرمز نابالغ
 

رژیم تغذیه ای در کم خونی 

کم خونی ناشی از فقر آهن، کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 و کم خونی ناشی از فولات از رایج ترین انواع کم خونی ناشی از کمبود مواد مغذی هستند.
برای برآوردن نیازهای تغذیه ای بیماران کم خون، غذاهای سرشار از آهن و سایر ویتامین ها را در رژیم کم خونی خود بگنجانید، که باعث افزایش تولید گلبول های قرمز و هموگلوبین در بدن آنها می شود.

در زیر به برخی از غذاهایی که برای مبارزه با کم خونی باید در رژیم غذایی خود بگنجانید آورده شده است:
 

• سبزیجات برگدار مانند کلم ، اسفناج، ، سبزی ، شاتوت سوئیسی، شاهی، چغندر و غیره.
• میوه هایی مانند پرتقال، انار، لیمو، توت فرنگی و غیره.
• گوشت و غذاهای دریایی، از جمله گوشت بره، گوشت قرمز، گوشت گوزن، جگر، ماهی ، صدف، میگو، ماهی قزل آلا، ماهی تن، ، مرغ، ساردین و غیره.
• آجیل و دانه هایی مانند پسته، بادام هندی، ، فندق، تخمه آفتابگردان، دانه شاهدانه، تخم کدو و غیره.
• لوبیا و حبوبات، از جمله لوبیا چیتی، لوبیا چشم بلبلی، سویا، لوبیا سیاه، نخود، غیره.

 

درمان کم خونی

درمان شما به نوع کم خونی شما بستگی دارد. دلایل زیادی وجود دارد، بنابراین درمان های زیادی نیز وجود دارد.

1. اگر کم خونی از نوع آپلاستیک دارید، ممکن است به دارو، تزریق خون (که در آن از فرد دیگری خون می گیرید) یا پیوند مغز استخوان (که در آن سلول های بنیادی اهداکننده دریافت می کنید) نیاز داشته باشید.

2. اگر کم خونی همولیتیک دارید، ممکن است به دارویی نیاز داشته باشید که سیستم ایمنی شما را مهار کند. ممکن است به یک دکتر متخصص در مشکلات عروقی ارجاع شوید.

3. اگر ناشی از از دست دادن خون باشد، ممکن است برای یافتن و رفع خونریزی جراحی کنید. 

4. اگر کم خونی فقر آهن دارید، احتمالاً باید مکمل آهن مصرف کنید و رژیم غذایی خود را تغییر دهید.

5. درمان کم خونی داسی شکل شامل مسکن ها، مکمل های اسید فولیک، آنتی بیوتیک های متناوب یا اکسیژن درمانی است.
6. تالاسمی معمولاً نیازی به درمان ندارد، اما اگر مورد شما شدید باشد، ممکن است تزریق خون، پیوند مغز استخوان یا جراحی انجام دهید.

7. اگر کمبود ویتامین B12 یا فولات( B9)دارید، برای شما مکمل تجویز می شود.
 

• فولیک اسید (ویتامین B9) در تشکیل گلبول های قرمز خون و رشد و عملکرد سلول های سالم مهم است.
• این ماده مغذی در اوایل بارداری برای کاهش خطر نقص مادرزادی مغز و ستون فقرات ضروری است.
• رژیم غذایی فاقد غذاهای غنی از فولات یا اسید فولیک می تواند منجر به کمبود فولات شود. کمبود فولات همچنین می تواند در افرادی رخ دهد که دارای بیماری هایی مانند بیماری سلیاک هستند که مانع از جذب مواد مغذی روده کوچک از غذاها می شود (سندرم های سوء جذب).
• مقدار توصیه شده روزانه فولات برای بزرگسالان 400 میکروگرم (mcg) است.
•  به زنان بزرگسالی که قصد بارداری دارند یا ممکن است باردار شوند باید 400 تا 1000 میکروگرم اسید فولیک در روز دریافت کنند.

موارد مصرف مکمل های اسید فولیک (فولات ) 

نقایص هنگام تولد

 تحقیقات نشان داده است که مکمل های اسید فولیک می توانند از نقایص مادرزادی لوله عصبی جلوگیری کنند. مصرف روزانه این ویتامین  در دوران  پیش از بارداری  (بهتر است از سه ماه قبل از بارداری شروع شود ) می تواند به زنان کمک کند تا به اندازه کافی از این ماده مغذی ضروری دریافت کنند.

کمبود اسید فولیک 

کمبود فولیک اسید تغذیه ای با مکمل های خوراکی اسید فولیک درمان می شود. این نوع کمبود دیگر در بسیاری از کشورهایی که غذاهایی مانند غلات و پاستا را با اسید فولیک غنی می کنند، مشکل ساز نیست.

بیماری قلبی و عروقی و سکته مغزی 

 اسید فولیک با ویتامین های B6 و B12 برای کنترل سطوح بالای هموسیستئین در خون کار می کند. افزایش سطح هموسیستئین ممکن است خطر ابتلا به بیماری های قلب و عروق خونی (بیماری قلبی عروقی) را افزایش دهد.

سرطان 

 برخی تحقیقات نشان می دهد که فولات ممکن است خطر ابتلا به سرطان های مختلف را کاهش دهد.

افسردگی

 برخی شواهد نشان می دهد که اسید فولیک ممکن است در درمان افسردگی مفید باشد.

زوال عقل  

شواهد کافی برای حمایت از مکمل اسید فولیک برای پیشگیری از زوال عقل وجود ندارد.