آیا داروهای مرتبط با شیردهی میتوانند خطر سرطان پستان را کاهش دهند؟
11 آبان 1405
سرطان پستان؛ یکی از مهمترین چالشهای سلامت زنان
سرطان پستان یکی از شایعترین سرطانها در میان زنان و از مهمترین چالشهای سلامت عمومی در سراسر جهان است. این بیماری در اثر رشد غیر طبیعی و کنترل نشده سلولهای بافت پستان ایجاد میشود. سرطان پستان از نظر میزان شیوع، مرگ و میر و پیامدهای جسمی، روانی و اجتماعی اهمیت فراوانی دارد و میتواند کیفیت زندگی بیماران و خانوادههای آنان را تحت تاثیر قرار دهد. تشخیص زودهنگام، افزایش آگاهی عمومی، شناخت عوامل خطر و دسترسی به روشهای تشخیصی و درمانی مناسب، نقش مهمی در بهبود پیامدهای بیماری و کاهش مرگ و میر ناشی از آن دارند. بر اساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲٫۴ میلیون مورد جدید سرطان پستان در زنان در سراسر جهان شناسایی شده و حدود ۶۹۴ هزار مرگ در اثر این بیماری رخ داده است. بنابراین، سرطان پستان همچنان شایعترین سرطان در میان زنان جهان به شمار میرود و از نظر بهداشت و سلامت جامعه اهمیت ویژهای دارد.
مطالعات نشان داده اند که بیشتر موارد سرطان پستان در زنان جوان، در سالهای پس از بارداری رخ میدهد. برای بررسی ارتباط این دو فرایند باید آنچه پس از شیردهی در بافت پستان رخ میدهد را دقیق تر ارزیابی کنیم. وقتی زنی شیردهی را متوقف میکند، بافت پستان فرایند طبیعی بازسازی و پاکسازی خود را آغاز میکند که به آن پسرفت بافت پستان یا Involution گفته میشود. مشکل زمانی رخ میدهد که پاکسازی به طور کامل انجام نشود و در نتیجهی آن، سلولهایی با قابلیت سرطانی شدن در بافت باقی بمانند.
کابرگولین چیست و چه ارتباطی با شیردهی دارد؟
کابرگولین (Cabergoline) برای درمان بالا بودن سطح هورمون پرولاکتین در بدن استفاده میشود. پرولاکتین هورمونی است که به تنظیم چرخه قاعدگی، تولید شیر مادر و باروری کمک میکند. بالا بودن بیش از حد این هورمون ممکن است باعث ناباروری، تغییر در میل یا عملکرد جنسی و کاهش تراکم استخوان شود. این دارو با کاهش سطح هورمون پرولاکتین در بدن، به درمان این مشکلات کمک میکند.کابرگولین در صورت وجود ضرورت پزشکی در مادر شیرده هم تجویز میشود تا تولید شیر مادر را متوقف کند.
از ساز و کار اثر کابرگولین تا احتمال نقش آن در پیشگیری از سرطان پستان
پژوهشی در تاریخ ۱۵ اکتبر 2026 در مجله علمی Cancer Discovery، وابسته به انجمن آمریکایی تحقیقات سرطان، منتشر شده است که به ارتباط داروهای بعد شیردهی با سرطان پستان پرداخته است. این مطالعه دو فاز داشت که مرحله اول آن روی موشهای آزمایشگاهی و مرحلهی دومش با مطالعهی سوابق پزشکی بیش از ۱۵۰ هزار زن در اسپانیا و نروژ صورت گرفت. این رویکرد دوگانه باعث شده بود تا پژوهشگران احتمال وجود یک فرصت بالقوه برای پیشگیری از سرطان پس از بارداری و شیردهی را مطرح کنند. در آزمایشهای انجام شده روی موشها، کابرگولین توانست به تکمیل فرایند پاکسازی بافت پستان کمک کند. و از مقدار بافت پیش سرطانی و وسعت مجاری پستانی بکاهد. همچنین، در ادامه رشد سلولی را کاهش داد و تعداد سلولهای ایمنی مرتبط با دفاع در برابر تومورها را افزایش داد.
نتیجه کارآزمایی بالینی هم به این صورت بود که زنانی که به دلایل پزشکی داروهای متوقفکننده تولید شیر (کابرگولین) مصرف کرده بودند؛ در مقایسه با زنانی که این داروها را مصرف نکرده بودند، حدود ۷۰ درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان پستان قرار داشتند. با وجود نتایج مثبت، نویسندگان پژوهش تاکید میکنند که این نتیجه صرفا نشان دهنده یک ارتباط آماری است و هنوز آزمایشهای بالینی بیشتری نیاز است تا بتوان این دارو را به عنوان عامل پیشگیری معرفی کرد.
نتیجهگیری؛ از یافتههای پژوهشی تا چشماندازهای آینده
مطالعهای که اخیرا در مجله علمی Cancer Discovery منتشر شده است، سوابق پزشکی بیش از 150 هزار زن در اسپانیا و نروژ را بررسی کرده است. زنانی که برای متوقف کردن شیر خود داروی کابرگولین را دریافت کرده بودند، در مقایسه با زنانی که کابرگولین مصرف نکرده بودند، در سالهای بعد حدود ۷۰ درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان پستان قرار گرفتند. این یافته با نتایج آزمایشهای پژوهشگران روی موشها نیز همخوانی داشت. محققان یک دوز کابرگولین را روی موشهایی با عوامل سرطانی امتحان کردند و نتایج آن نشان داد که میزان بروز تومورها در این موشها به نصف رسید. در نهایت میتوان امیدوار بود که این دارو نقش موثری در پیشگیری از سرطان پستان خواهد داشت؛ اما این نکته را هم باید در نظر گرفت که برای تایید قطعی و ورود این دارو به روند درمانی- پیشگیری سرطان، نیازمند انجام مطالعات و پژوهشهای بیشتری هستیم.