متفورمین و نقش آن در پیشگیری از تولدهای زودرس جنین
15 مهر 1405
مقدمه
بر اساس پژوهش جدیدی که توسط دانشگاه موناش استرالیا انجام شده است، یک داروی رایج برای درمان دیابت میتواند خطر زایمان زودرس و تولد نوزاد پیش از موعد را در مادرانی که در معرض خطر بالای مشکلات متابولیک قرار دارند؛ کاهش دهد. این مطالعه که در مجله New England Journal of Medicine Evidence منتشر شده، بررسی کرده است که آیا داروی متفورمین به عنوان یک داروی خوراکی و کم هزینه برای کنترل قند خون، میتواند از بروز دیابت بارداری و سایر عوارض بارداری، از جمله زایمان زودرس، جلوگیری کند یا خیر.
آیا متفورمین از زایمان زودرس پیشگیری میکند؟
دیابت بارداری به افزایش قند خون در دوران بارداری گفته میشود و امروزه حدود یک زن از هر سیزده زن باردار در ایران را تحت تاثیر قرار میدهد. در موارد شدید، این وضعیت میتواند باعث شروع زایمان زودرس شود. اگرچه تاثیرات بلند مدت مصرف متفورمین در دوران بارداری همچنان در حال بررسی است؛ پژوهشگران دریافتند که متفورمین ممکن است اثر محافظتی قابل توجهی در برابر زایمان زودرس داشته باشد.
زایمان زودرس به زایمان پیش از هفته ۳۷ بارداری گفته میشود و همچنان یکی از مهمترین عوامل مرگ و میر و عوارض بیماری برای مادران و نوزادان است. در ایران، هر سال بیش از 95 هزار نوزاد، یعنی حدود 9 تا 10 درصد از کل تولدها، به صورت زودرس به دنیا میآیند. این نوزادان در معرض خطر مشکلات تنفسی و اختلالات تکاملی بوده و نیاز به بستری طولانی مدت در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان (NICU) را دارند.
پژوهشگران در مطالعه ای در دانشگاه موناش استرالیا، اطلاعات تکتک شرکتکنندگان را از هفت کارآزمایی تصادفیسازی شده و کنترل شده با دارونما بررسی کردند. این مطالعات به بررسی ۲۲۹۷ زن باردار که در معرض خطر بالای مشکلات متابولیک از جمله زنانی با وزن بالا، مقاوم به انسولین یا مبتلا به اختلالات هورمونی بودند؛ پرداخته بود. بر اساس نتایج این مطالعه، متفورمین تاثیر قابل توجهی بر پیامدهای بارداری زیر نداشت:
وزن هنگام تولد نوزاد
فشار خون بالا
پرهاکلامپسی (مسمومیت بارداری)
اما قضیه برای تاثیرگذاری بر روی تولد زودرس متفاوت بود. این پژوهش نشان داد زنانی که متفورمین مصرف میکردند؛ در مقایسه با زنانی که متفورمین را دریافت نمیکردند، ۳۵ درصد احتمال زایمان زودرس کمتری داشتند. همچنین در میان زنانی که در نهایت باز هم دچار زایمان زودرس شدند؛ مدت بارداری بهطور متوسط ۱۱ روز بیشتر ادامه پیدا کرد.
اگرچه این یافتهها باید در کارآزماییهایی که به طور اختصاصی برای بررسی زایمان زودرس طراحی شدهاند تایید شوند و زمان مناسب شروع مصرف متفورمین نیز باید بررسی شود، این نتایج نشاندهنده تاثیر مهم متفورمین در بارداری هستند که ارزش تحقیقات بیشتر را دارد.
نتیجه گیری
نتایج یک پژوهش جدید به سرپرستی دانشگاه موناش استرالیا نشان میدهد که متفورمین، دارویی رایج و کم هزینه برای کنترل قند خون، ممکن است در کاهش خطر زایمان زودرس در زنان باردار با مشکلات متابولیک مؤثر باشد. این مطالعه که در مجله معتبرNew England Journal of Medicine Evidence منتشر شده، با بررسی دادههای هفت کارآزمایی تصادفی سازی شده، کنترل شده و ۲۲۹۷ بارداری انجام شد. یافتهها نشان دادند که متفورمین اگرچه نتوانسته است از بروز دیابت بارداری یا برخی عوارضی مانند فشار خون بالا و پره اکلامپسی جلوگیری کند، اما با کاهش قابل توجه خطر زایمان پیش از هفته ۳۷ بارداری همراه بوده است.
بر اساس نتایج این پژوهش، مصرف متفورمین با ۳۵ درصد کاهش خطر زایمان زودرس همراه بود و در میان زنانی که با وجود مصرف دارو، دچار زایمان زودرس شدند؛ طول مدت بارداری به میزان ۱۱ روز بیشتر شد. با توجه به پیامدهای قابل توجه زایمان زودرس برای سلامت مادر و نوزاد، از جمله افزایش خطر مشکلات تنفسی، اختلالات تکاملی و نیاز به بستری در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان، این یافتهها میتواند مسیر تحقیقات آینده درباره کاربرد متفورمین در دوران بارداری را هموار کند. با این حال، پژوهشگران تاکید دارند که برای تایید این نتایج، انجام مطالعات اختصاصیتر درباره پیشگیری از زایمان زودرس و همچنین بررسی زمان مناسب شروع مصرف متفورمین در دوران بارداری ضروری است.