آیا تنبلی تخمدان خطر ابتلا به آلزایمر در دوران سالمندی را افزایش میدهد؟
13 آبان 1405
تاثیر سلامت تخمدانها بر سلامت مغز
طبق مطالعه ای که در مجلهی انجمن غدد درونریز منتشر شده است؛ زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی اندوکرین متابولیک (PMOS)،که پیشتر با نام سندرم تخمدان پلیکیستیک یا تنبلی تخمدان شناخته میشد، با احتمال بیشتری به بیماری آلزایمر مبتلا میشوند.
اختلال هورمونی با پیامدهایی فراتر از سلامت باروری
تنبلی تخمدان یکی از اختلالات هورمونی شایع در زنان است که به دلیل بر هم خوردن تعادل هورمونها ایجاد میشود و میتواند باعث نامنظم شدن قاعدگی، افزایش هورمونهای مردانه، آکنه، ریزش مو، افزایش وزن و رشد موهای زائد در قسمتهای مختلف بدن شود. در این اختلال، تخمکگذاری ممکن است به صورت نامنظم انجام شود یا متوقف گردد و در برخی موارد باروری را نیز تحت تاثیر قرار میدهد. علت دقیق این بیماری مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی، مقاومت به انسولین و اختلالات هورمونی در بروز آن نقش دارند. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، شامل اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی و در صورت نیاز مصرف دارو میتواند به کنترل علائم و پیشگیری از عوارض آن کمک کند. PMOS بین ۱۰ تا ۱۵ درصد زنان در سراسر جهان را تحت تاثیر قرار میدهد و با طیف گستردهای از مشکلات سلامتی از جمله دیابت، بیماریهای قلبی، سکتهی مغزی، افسردگی، اضطراب، ناباروری و سرطان آندومتر مرتبط است.
پژوهشگران از ارتباط احتمالی تنبلی تخمدان با آلزایمر پرده برداشتند
نتایج یک مطالعهی مروری جامع نشان میدهد که زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک (تنبلی تخمدان) بیشتر در معرض تغییرات شناختی مغز، مانند اختلال در حافظه و توجه قرار میگیرند. همچنین، برخی یافتههای تصویربرداری مغزی و نشانگرهای زیستی در این افراد، احتمال ارتباط میان تنبلی تخمدان و بیماری آلزایمر و یا زوال عقل را مطرح میکنند.
پژوهشگران در مطالعه اخیر، جست و جویی جامع در پایگاه داده PubMed انجام دادند و مطالعات منتشرشده از ابتدا تا اکتبر ۲۰۲۵ را بررسی کردند. هدف آنها ارزیابی ارتباط احتمالی PMOS با تغییرات شناختی مغز، یافتههای تصویربرداری مغزی، نشانگرهای خونی مرتبط با آلزایمر و همچنین مکانیسمهای مشترک میان این اختلالات بود. در مجموع، ۲۱ مطالعه منتشرشده بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۵ مورد بررسی قرار گرفت که در این مطالعات در مجموع ۷۵ هزار نفر داوطلب شرکت کرده بودند.
نتایج به این صورت بود که که زنان مبتلا به تنبلی تخمدان، تغییرات خفیف اما تکرارشوندهای در حوزههای شناختی، مانند توجه و حافظه نشان دادند. نتایج تصویربرداری مغزی نیز تغییراتی را در ساختار و عملکرد مغز این افراد نشان میداد.
ریکاردو عزیز (Ricardo Azziz)، پزشک و نویسنده اصلی این مطالعه از دانشگاه آلاباما، در بیانیه مطبوعاتی مربوط به این پژوهش اظهار داشت: «از نظر بالینی، بیماران مبتلا به PMOS اختلالات خفیف اما تکرارشوندهای را در حافظه بروز میدادند. در کنار این تغییرات شناختی، برخی تغییرات ساختاری و عملکردی مغز نیز در آنها مشاهده شده است که میتواند نشان دهنده ابتلا به بیماری آلزایمر و زوال عقل باشد. شواهد فعلی نشان میدهند که احتمالا عاملی که سبب بروز آلزایمر در افراد با تنبلی تخمدان میشود، بیماریهای متابولیک همراه، مانند مقاومت به انسولین و اضافه وزن است و لزوما خود تنبلی تخمدان منجر به اختلالات شناختی نمیشود».
یافتههای جدید چه پیامدی برای سلامت زنان دارند؟
یافتههای جدید نشان میدهند که سلامت تخمدانها و تعادل هورمونی زنان میتواند فراتر از سلامت باروری، بر سلامت مغز و عملکرد شناختی آنها نیز تاثیرگذار باشد. این موضوع اهمیت تشخیص زودهنگام و مدیریت PMOS را دوچندان میکند؛ زیرا مقاومت به انسولین، اضافه وزن و اختلالات متابولیک همراه با این بیماری، ممکن است خطر بروز مشکلات شناختی و بیماریهای مرتبط با زوال عقل را افزایش دهند. بنابراین، زنان مبتلا به این سندرم باید علاوه بر کنترل علائم هورمونی و قاعدگی، به سلامت متابولیک خود نیز توجه ویژه داشته باشند و با اصلاح سبک زندگی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و پیگیریهای پزشکی، عوامل خطر را کنترل کنند. البته این یافتهها به معنای ابتلای قطعی زنان مبتلا به تنبلی تخمدان به آلزایمر نیست، بلکه ضرورت توجه بیشتر به سلامت بلندمدت مغز و بدن زنان را نشان میدهد.