آزمایش خون تأییدشده برای تشخیص آلزایمر

در اوت ۲۰۲۶، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) یک آزمایش خون جدید مبتنی بر یک نشانگر زیستی را برای کمک به پزشکان در تشخیص نشانه‌های بیماری آلزایمر تأیید کرد.

-این آزمایش به پزشکان کمک می‌کند تا هم ارزیابی تأییدی (نتیجه مثبت) و هم ارزیابی ردّی (نتیجه منفی) از آسیب‌شناسی آمیلوئیدی، که نشانه بارز بیماری آلزایمر است، انجام دهند.

-این آزمایش خون به طور خاص برای بزرگسالان ۵۵ سال و بالاتر که دارای نشانه‌های علائم زوال شناختی هستند، طراحی شده است.

در اوت ۲۰۲۶، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) استفاده از یک آزمایش خون جدید مبتنی بر یک نشانگر زیستی را برای کمک به پزشکان در جستجوی نشانه‌های بیماری آلزایمر در بزرگسالان ۵۵ سال و بالاتر که دارای نشانه‌ها یا علائم زوال شناختی هستند، تأیید کرد. این آزمایش، آزمایش خون Elecsys Phospho-Tau (217P) Plasma (pTau217) نام دارد.
در این متن اطلاعات بیشتری در مورد آزمایش خون Elecsys pTau217 به دست خواهید آورد - از جمله نحوه عملکرد آن، تفاوت آن با آزمایش‌هایی که امروزه برای تشخیص آلزایمر استفاده می‌شوند، نحوه دسترسی افراد به این آزمایش، و پیش‌بینی تغییر چشم‌انداز تشخیصی بیماری آلزایمر توسط این آزمایش جدید.

آزمایش Elecsys pTau217 چیست و چگونه کار می‌کند؟
آزمایش خون Elecsys pTau217 با تشخیص تاو 217 فسفره‌شده در خون کار می‌کند که یکی از زودهنگام‌ترین و اختصاصی‌ترین شاخص‌های خونی آلزایمر است.
این نشانگر در مراحل اولیه بیماری افزایش می‌یابد و در سایر بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی عمدتاً در محدوده طبیعی باقی می‌ماند. اگرچه این یک نشانگر تاو است، اما pTau217 خون همبستگی نزدیکی با آمیلوئید مغزی دارد.
آزمایش Elecsys غلظت pTau217 را در پلاسما اندازه‌گیری می‌کند و نتایج را به مثبت، متوسط یا منفی طبقه‌بندی می‌کند.


این آزمایش خون چه تفاوتی با آزمایش‌های موجود دارد؟
آزمایش خون Elecsys pTau217 اولین آزمایش آلزایمر نیست که توسط سازمان غذا و دارو تأیید شده است.

سازمان غذا و دارو در می ۲۰۲۵ آزمایش Lumipulse G pTau217/β-amyloid 1-42 Plasma Ratio را تأیید کرد. آن آزمایش دو نشانگر زیستی را اندازه‌گیری می‌کند و نسبتی را محاسبه می‌نماید. همچنین در سال ۲۰۲۵ سازمان غذا و دارو آزمایش Elecsys pTau181 را تایید کرد که عمدتاً برای کمک به رد آسیب‌شناسی آمیلوئیدی مرتبط با آلزایمر در مراقبت‌های اولیه در نظر گرفته شده است.
آنچه آزمایش جدید Elecsys pTau217 را متمایز می‌کند این است که یک نشانگر واحد را می‌سنجد و با انتخاب یک آستانه مشخص از این نشانگر (چه در مراقبت‌های اولیه و چه در مراقبت‌های تخصصی)، هم ارزیابی تأییدی (نتیجه مثبت) و هم ارزیابی ردّی (نتیجه منفی) از آسیب‌شناسی آمیلوئیدی را ممکن می‌سازد.

این سادگی می‌تواند از نظر عملیاتی مهم باشد زیرا یک سنجش واحد در طول مسیر درمان بیمار استفاده می‌شود، بجای اینکه نیاز به استراتژی‌های آزمایشی متفاوت در محیط‌های بالینی مختلف داشته باشد.

در حالی که در چند سال اخیر شاهد بررسی چندین نشانگر خونی دیگر بوده‌ایم، بسیاری از آن‌ها التهاب عمومی مغز را نشان می‌دهند یا به راحتی تحت تأثیر سایر بیماری‌های عصبی قرار می‌گیرند.
آنچه این نشانگر خاص تاو را متمایز می‌کند، ارتباط قوی آن با پلاک‌های آمیلوئیدی است که مشخصه بیماری آلزایمر هستند.

هنگامی که مستقیماً با سایر گزینه‌ها مقایسه می‌شود، این نشانگر دقیق‌ترین روش برای شناسایی این تغییرات بیولوژیکی بوده است. این آزمایش، نسبت به آزمایش‌های خونی قبلی، ما تصویر واضح‌تری از آنچه از نظر بیولوژیکی در حال رخ دادن است ارائه می‌دهد. این سطح از اطمینان همان چیزی است که برای استفاده مطمئن از آزمایش خون در محیط بالینی به آن نیاز داریم.

چه کسانی به این آزمایش خون دسترسی خواهند داشت و در کجا می‌توان آن را انجام داد؟

آزمایش Elecsys pTau217 در یک نمونه خون استاندارد قابل اندازه‌گیری است، همان نوع نمونه‌ای که بیماران در حال حاضر برای آزمایش کلسترول یا قند خون می‌دهند.
این آزمایش باید از طریق بسیاری از آزمایشگاه‌هایی که آزمایش‌های خون معمولی را انجام می‌دهند، قابل دسترسی باشد. پزشک می‌تواند این آزمایش را برای فردی که علائم شناختی دارد، به عنوان بخشی از ارزیابی جامع‌تر درخواست ‌کند.
نتیجه، که به عنوان مثبت، متوسط یا منفی برای آسیب‌شناسی آمیلوئیدی دسته‌بندی می‌شود، در کنار سایر اطلاعات بالینی برای کمک به تصمیم‌گیری تفسیر می‌شود. این آزمایشی نیست که بیماران خودشان بتوانند درخواست کنند و نتیجه مثبت همواره باید منجر به گفتگوی بیشتر با پزشک در مورد معنای آن و اقدامات بعدی شود.

این آزمایش برای افراد ۵۵ سال و بالاتر است که دارای علائم زوال شناختی هستند و در حال حاضر به عنوان یک آزمایش غربالگری عمومی برای بزرگسالان سالم بدون علامت تأیید نشده است.

این آزمایش چگونه چشم‌انداز تشخیص آلزایمر را تغییر خواهد داد؟
تأییدیه سازمان غذا و دارو برای این آزمایش خون جدید گامی بزرگ در جهت دسترسی‌پذیرتر کردن ارزیابی‌های شناختی برای همه است.

با استفاده از تجهیزات استاندارد آزمایشگاهی، قابلیت‌های آزمایشی پیشرفته را به گروه بسیار وسیع‌تری از بیماران می‌رساند که شاید هرگز به اسکن‌های تخصصی مغز دسترسی نداشته‌اند. این آزمایش جایگزین ارزیابی جامع توسط یک متخصص واجد شرایط نمی‌شود.

این نخستین آزمایش خون تأییدشده توسط FDA است که می‌تواند هم آسیب‌شناسی آمیلوئیدی آلزایمر را از یک نمونه خون تأیید کند و هم آن را رد نماید، و بر روی دستگاه‌های آزمایشگاهی که از قبل در هزاران بیمارستان موجود هستند، در دسترس است.
این موضوع مهم است زیرا ۷۵٪ از موارد زوال عقل تشخیص داده نشده باقی می‌مانند، که عمدتاً به دلیل این است که آزمایش‌های تأییدی مانند اسکن‌ PET و آزمایش مایع نخاعی، گران‌قیمت، تهاجمی و محدود به مراکز تخصصی هستند.

همین یک سال پیش، آزمایش خونی برای تشخیص آلزایمر وجود نداشت که توسط FDA تایید شده باشد ولی اکنون چهار آزمایش وجود دارد. این یک تغییر شگفت‌انگیز در مدت زمانی کوتاه است.