کاهش فشار خون؛ گامی مؤثر در کاهش خطر ابتلا به آلزایمر
27 مهر 1405
آلزایمر و اهمیت آن
بیماری آلزایمر یکی از شایعترین بیماریهای زوال عقل است که بهتدریج حافظه، توانایی فکر کردن و انجام فعالیتهای روزمره را تحت تاثیر قرار میدهد. این بیماری معمولا در سنین بالاتر دیده میشود و علائمی مانند فراموش کردن اطلاعات و رویدادهای اخیر، دشواری در پیدا کردن کلمات، سردرگمی و تغییرات رفتاری میتواند از نشانههای آن باشد. اگرچه در حال حاضر درمان قطعی برای آلزایمر وجود ندارد، تشخیص زود هنگام، برخی داروها و فعالیتهای ذهنی و جسمی میتوانند به کنترل علائم و حفظ کیفیت زندگی کمک کنند. برآورد میشود تعداد افراد مبتلا به زوال عقل در سراسر جهان از ۵۷ میلیون نفر در سال ۲۰۱۹ به ۱۵۳ میلیون نفر در سال ۲۰۵۰ افزایش یابد.
پژوهشهای جدید از ارتباط کنترل فشار خون با کاهش خطر آلزایمر خبر میدهند
مطالعات پژوهشی بلند مدت نشان دادهاند افرادی که در میانسالی، یعنی در سنین ۴۰ تا ۶۴ سالگی، فشار خون بالا داشتهاند، در سالهای بعدی زندگی بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل بهویژه از نوع عروقی قرار دارند. زوال عقل عروقی دومین نوع شایع زوال عقل است. این بیماری در اثر کاهش جریان خون به مغز ایجاد میشود؛ در نتیجه سلولهای مغزی اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز خود را به اندازه کافی دریافت نمیکنند و نمیتوانند عملکرد طبیعی خود را داشته باشند. فشار خون بالا از راههای مختلفی بر مغز تاثیر میگذارد. فشار خون بالا در طول زمان فشار و آسیب مداومی به رگهای خونی وارد میکند و باعث میشود دیواره رگها ضخیمتر و سفتتر شوند. به این وضعیت تصلب شرایین (آرتریواسکلروز) گفته میشود. چربیهای موجود در خون نیز در ایجاد و تشدید تنگی رگها نقش دارند. این تنگی میتواند در رگهای خونی مغز نیز اتفاق بیفتد. فشار خون بالا به رگهای خونی کوچک مغز آسیب رسانده و بخشهایی از مغز را که مسئول تفکر و حافظه هستند، تحت تاثیر قرار می دهد.
به موازات ارتباط فشارخون بالا با مشکلات مغزی، بسیاری از مطالعات پژوهشی نشان میدهند که درمان فشار خون بالا ممکن است به حفظ حافظه و تواناییهای فکری و شناختی کمک کند و در مقایسه با افرادی که فشار خون بالا را درمان نمیکنند، خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش دهد. با وجود ارتباط شناخته شده میان زوال عقل عروقی و فشار خون بالا، نتایج کارآزماییهای بالینی که بررسی کردهاند آیا کاهش فشار خون میتواند از ابتلا به زوال عقل پیشگیری کند یا نه، تاکنون قطعی و یکدست نبوده است.
کنترل فشار خون میتواند خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش دهد
گزارش اخیر دانشگاه جانز هاپکینز که در مجلهNeurology منتشر شده، یافتههای پژوهشهای قبلی محققان این دانشگاه را تایید کرده است. این تحقیقات نشان داده اند که مصرف داروهای ادرارآورِ نگهدارنده پتاسیم با کاهش تقریبا ۷۵ درصدی خطر ابتلا به آلزایمر همراه بوده است. همچنین افرادی که هر نوع داروی ضد فشارخون مصرف میکردند، حدود یک سوم کمتر در معرض ابتلا به آلزایمر قرار داشتند.
در مطالعه دیگر که یک کارآزمایی خوشهای- تصادفی شده بود؛ اثر کاهش فشار خون بر خطر ابتلا به زوال عقل مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه، ۳۲۶ فرد روستایی چینی به صورت تصادفی مورد مطالعه قرار گرفتند. افراد واجد شرایط، بزرگسالان ۴۰ ساله و بالاتر بودند که فشار خون سیستولیک (SBP) درماننشده آنها حداقل ۱۴۰ میلیمتر جیوه و یا فشار خون دیاستولیک (DBP) حداقل ۹۰ میلیمتر جیوه بود. در ادامه این مطالعه، در گروه کارکنان آموزش دیده و غیر پزشک حوزه سلامت جامعه، تحت نظارت پزشکان مراقبتهای اولیه، درمان دارویی فشار خون آغاز شده و بر اساس یک پروتکل ساده و مرحلهای دوز داروها تنظیم شدند. هدف، رساندن فشار خون به کمتر از ۱۳۰ روی ۸۰ میلیمتر جیوه بود. مرحله فعال مطالعه چهار سال طول کشید و پس از آن، شرکتکنندگان به مدت سه سال دیگر فقط تحت پیگیری و مشاهده قرار گرفتند. در پایان دوره هفت ساله مطالعه، خطر ابتلا به زوال عقل در گروه دریافت کننده مراقبت و دارو ۱۵ درصد کمتر از گروه بدون مراقبت بود. میزان بروز زوال عقل در این دو گروه نیز بهترتیب ۸٫۸۵ درصد در مقابل ۱۰٫۵۵ درصد گزارش شد. مطالعات انجام شده پیشین نیز نشان می دهند که کاهش فشارخون و کنترل آن در افراد مبتلا به پرفشاری خون میتواند منجر به پیشگیری از بروز آلزایمر شود.
از کنترل فشار خون تا محافظت از مغز؛ نقش سبک زندگی و درمان دارویی در پیشگیری
در اولین قدم باید بدانید فشار خونتان دقیقا چقدر است. برای اندازهگیری فشار خون میتوانید به پزشک عمومی (GP) مراجعه کنید یا از دستگاههای دیجیتالی اندازهگیری فشار خون استفاده کنید. سازمان خدمات سلامت ملی انگلستان (NHS) توصیه میکند فشار خون هر پنج سال یک بار بررسی شود. اگر فشار خونتان بالاست، اقداماتی وجود دارد که میتواند به کاهش آن کمک کند. از جمله تغییرات مفید در سبک زندگی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
کاهش وزن
ورزش منظم
داشتن رژیم غذایی سالم و کم نمک
کاهش مصرف کافئین
کاهش مصرف الکل
ترک سیگار
فشار خون بالا را میتوان با داروهای کاهنده فشار خون نیز کنترل کرد. این داروها توسط پزشک تجویز میشوند. توجه به سلامت باید یک رویکرد مادام العمر باشد. فشار خون بالا ممکن است بدون هیچ علامتی شروع شود؛ بنابراین بهتر است پیشگیرانه عمل کنید و از وضعیت فشار خون خود مطلع باشید.