داروهای جدید کاهش وزن و کاهش ۵۸ درصدی خطر سرطان آندومتر(رحم)
21 شهریور 1405
مقدمه
نتایج یک مطالعه در آمریکا نشان میدهد که مصرف داروهای کاهش وزن مانند آگونیست گیرنده GLP-1 در افراد با اضافه وزن، به کاهش ۴۱ درصدی خطر ابتلا به سرطانهای مرتبط با چاقی منجر شده و در برخی سرطانها، از جمله سرطان آندومتر این کاهش خطر به ۵۸ درصد رسیده است.
سرطان آندومتر چیست و چرا اهمیت دارد؟
سرطان آندومتر یکی از شایعترین سرطانهای دستگاه تناسلی زنان است که لایه داخلی رحم را تحت تاثیر قرار می دهد. آندومتر در طول چرخه قاعدگی دستخوش تغییر میشود. هورمونهای استروژن و پروژسترون باعث ضخیم تر شدن آندومتر برای آماده شدن رحم جهت بارداری میشوند. اگر بارداری اتفاق نیفتد، میزان پروژسترون کاهش یافته و لایه آندومتر ریزش میکند. برخی عوامل مانند سن، رژیم غذایی پر چرب، اختلالات ژنتیکی و دیابت میتوانند زمینه ساز این بیماری شوند. چاقی و اضافهوزن نیز عامل مهمی هستند که میتوانند برخی هورمونها را به استروژن تبدیل کرده و با ایجاد اختلالات هورمونی احتمال بروز سرطان در این ناحیه را بیشتر کنند. در بیشتر موارد نمیتوان بهطور کامل از بروز این سرطان پیشگیری کرد؛ اما میتوان با کاهش عوامل خطر، احتمال ابتلا را کمتر کرد. مواردی مانند کنترل شرایط دیابت، حفظ وزن سالم و مصرف داروهای خاص میتوانند کمک کننده باشند.
داروهای GLP-1 ؛ پدیده ای جدید در کاهش وزن
آگونیستهای GLP-1 دستهای از داروها هستند که عمدتاً برای کنترل سطح قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ استفاده میشوند. برخی از آگونیستهای GLP-1 میتوانند به درمان چاقی و کاهش وزن نیز کمک کنند. در ادامه به دو مورد از این ترکیبات اشاره شده است.
لیراگلوتاید (Liraglutide)
سماگلوتاید(Semaglutide)
GLP-1 هورمونی است که بهطور طبیعی در روده کوچک تولید شده و چند نقش مهم دارد:
افزایش ترشح انسولین و کمک به کاهش قند خون
کاهش ترشح گلوکاگون و جلوگیری از افزایش قند خون
کند کردن تخلیه معده و در نتیجه کاهش سرعت ورود قند به خون
افزایش احساس سیری از طریق تأثیر بر بخشهایی از مغز که اشتها را تنظیم میکنند.
بهطور کلی داروهای آگونیست GLP-1 با تقلید از عملکرد این هورمون، به کنترل قند خون و کاهش اشتها کمک میکنند.
یک مطالعه جدید
نتایج یک مطالعه جدید که در نشریه Annals of Oncology منتشر شده است؛ نشان میدهد داروهای آگونیست گیرنده GLP-1 ممکن است خطر ابتلا به سرطانهای مرتبط با چاقی را به طور قابل توجهی کاهش دهند. این پژوهش با استفاده از دادههای پایگاه ملی ترینتایکس آمریکا (TriNetX )، بیش از ۲۲۹ هزار فرد بزرگسال مبتلا به چاقی را که سابقه سرطانهای مرتبط با چاقی نداشتند، بررسی کرد. در این پژوهش، افرادی که حداقل دو نسخه داروی آگونیست GLP-1 دریافت کرده بودند، با افرادی مقایسه شدند که برای مدیریت وزن خود فقط مشاوره رژیم غذایی یا ورزش دریافت کرده بودند. سپس میزان بروز سرطانهای مرتبط با چاقی به مدت دو سال پیگیری شد.
داروهای لاغری و سرطان رحم
نتایج این مطالعه نشان داد مصرف داروهای GLP-1 با کاهش ۴۱ درصدی خطر بروز ۱۳ نوع سرطان مرتبط با چاقی همراه بوده است. این یافتهها اهمیت ویژهای دارد زیرا بیشتر مصرفکنندگان فعلی داروهای GLP-1 را افراد با اضافه وزن تشکیل میدهند؛ گروهی که تاکنون کمتر در مطالعات سرطان مورد بررسی قرار گرفته بودند. این کاهش خطر در اغلب زیرگروهها مشاهده شده بود. در مردان، خطر ابتلا به سرطانهای مرتبط با چاقی نزدیک به ۷۰ درصد کاهش پیدا کرده بود. همچنین پژوهشگران کاهش ۵۸ درصدی بروز سرطان آندومتر را در میان مصرفکنندگان این داروها گزارش کردند؛ سرطانی که ارتباط نزدیکی با چاقی دارد.
پژوهشگران همچنین تأکید کردند که این نتایج میتواند نشاندهنده نقش فراتر از کنترل وزن برای داروهای GLP-1 باشد. از آنجا که چاقی یکی از عوامل مهم خطر در بروز بسیاری از سرطانهاست؛ کاهش وزن و بهبود شاخصهای متابولیک ناشی از این داروها ممکن است بخشی از این ارتباط را توضیح دهد. با این حال، این یافتهها به معنای اثبات اثر مستقیم ضدسرطانی GLP-1 نیست و برای مشخص شدن سازوکار دقیق این ارتباط و بررسی پیامدهای مصرف طولانیمدت این داروها، انجام مطالعات آینده و کارآزماییهای بالینی بیشتر ضروری است.
جمع بندی
پژوهشگران میگویند کاهش ۴۱ درصدی خطر ابتلا به سرطانهای مرتبط با چاقی، چشمانداز تازهای درباره ظرفیت احتمالی داروهای GLP-1 ایجاد میکند؛ با این حال، هنوز نمیتوان از این یافتهها نتیجه گرفت که این داروها به طور مستقیم از سرطان پیشگیری میکنند. بهبود وضعیت متابولیک و کاهش وزن احتمالاً در این ارتباط نقش دارند، اما شواهدی نیز وجود دارد که احتمال اثرات ضدسرطانی مستقل از کاهش وزن را مطرح میکند. به همین دلیل، پژوهشگران در مطالعات جدید خود بررسی میکنند که آیا آگونیست های GLP-1 میتوانند در درمان سرطان آندومتر یا بیماریهای پیشسرطانی مرتبط با سرطان آندومتر و پستان نیز نقشی داشته باشند و آیا با درمانهای رایج این بیماریها اثر متقابلی ایجاد میکنند یا نه.
در مجموع، این یافتهها بیش از آنکه یک نتیجه قطعی درمانی باشند؛ نشانهای امیدوارکننده برای مسیر پژوهشهای آیندهاند. با گسترش مصرف داروهای GLP-1 در سراسر جهان، مطالعات آیندهنگر و کارآزماییهای بالینی بلندمدت میتوانند مشخص کنند که آیا کاهش مشاهده شده در بروز سرطان واقعا ناشی از اثرات این داروهاست یا نه. و آیا میتوان از ظرفیت احتمالی آنها فراتر از کنترل وزن، در پیشگیری یا درمان برخی سرطانهای مرتبط با چاقی بهره گرفت؟