کاهش ۹۳ درصدی HPV با آدامس مهندسی‌شده؛ یک کشف امیدوارکننده برای مقابله با سرطان

مقدمه
محققان دانشگاه پنسیلوانیا نوعی آدامس مهندسی‌ شده ساخته‌اند که در آزمایش‌های اولیه، توانسته است سطح ویروس پاپیلومای انسانی (اچ‌پی‌وی) را تا ۹۳ درصد کاهش دهد و دو نوع باکتری مضر مرتبط با سرطان سر و گردن را تقریبا به طور کامل از بین ببرد.

بررسی نقش میکروب‌های دهانی در سرطان سر و گردن
سرطان سلول های سنگفرشی سر و گردن (HNSCC) یکی از سرطان‌های شایع است که از بافت پوشاننده حفره دهان و اوروفارنکس (ناحیه دهانی حلق) منشأ می‌گیرد. این بیماری، در مراحل پیشرفته، می‌تواند بسیار تهاجمی باشد و با پیامدهای نامطلوب همراه شود. با وجود پیشرفت‌های حاصل‌شده در حوزه سرطان‌شناسی، بسیاری از درمان‌های تأییدشده در سال‌های اخیر نتوانسته‌اند بهبود قابل‌توجهی در کیفیت زندگی بیماران ایجاد کنند. ازاین‌رو، شناسایی عوامل زیستی مؤثر در ایجاد و پیشرفت بیماری و یافتن رویکردهای درمانی جایگزین اهمیت ویژه‌ای دارد.
یکی از عوامل مهم در سرطان‌های سر و گردن، ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. سرطان‌زایی ناشی از HPV عمدتاً از طریق پروتئین‌های سرطانزای E6 و E7 صورت می‌گیرد. این پروتئین‌ها با مختل کردن مسیرهای مرتبط با مهارکننده‌های توموری، به تبدیل سلول‌های طبیعی به سلول‌های سرطانی کمک می‌کنند.
در کنار HPV، تغییر در ترکیب میکروبی دهان (دیس‌بیوزیس دهانی) نیز می‌تواند در روند بیماری نقش داشته باشد. حضور برخی باکتری‌های بی‌هوازی، از جملهPorphyromonas gingivalis (Pg) و Fusobacterium nucleatum (Fn)، می تواند با ایجاد التهاب تقویت‌کننده تومور، تغییر پاسخ‌های ایمنی و مقاومت به درمان ارتباط داشته باشد. همچنین گزارش شده است که عفونت‌های ناشی از Pg و Fn می‌توانند نرخ مرگ و میر بیماران مبتلا به سرطان دهان عودکننده یا متاستاتیک را افزایش دهند. اهمیت این موضوع زمانی مشخص می‌شود که بدانیم سرطان لب و دهان در سال ۲۰۲۲، از نظر میزان بروز مرگ ‌و میر در سراسر جهان، هفتمین نوع شایع سرطان در میان نوجوانان، جوانان و افراد میانسال بوده است.

داستان این پژوهش
در این پژوهش، محققان سه میکروب مرتبط با سرطان را مورد توجه قرار دادند:
ویروس پاپیلومای انسانی
باکتری Porphyromonas gingivalis
باکتری Fusobacterium nucleatum
برای انجام مطالعه، از بیماران مبتلا به HNSCC نمونه‌های بزاق تهیه شد تا میزان بار میکروبی این عوامل بررسی شود. پژوهشگران در ادامه، اثر آدامس جویدنی تهیه‌شده از لوبیای لبلب (lablab bean) و حاوی لکتین ضدویروسی FRIL را بر میزان بار میکروبی موجود در نمونه‌های دهانی بیماران مبتلا به HNSCC بررسی کردند. هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی میزان HPV، P. gingivalis و F. nucleatum در نمونه‌های دهانی بود؛ عواملی که با پیشرفت تومور و پیامدهای بالینی نامطلوب‌تر در سرطان‌های سر و گردن ارتباط دارند. پژوهشگران دریافتند پروتئین FRIL لوبیای لب لب با اتصال به گلیکوپروتئین‌های ویروسی، موجب تجمع ذرات ویروس شده و در نتیجه دسترسی آن‌ها به سلول‌های میزبان و امکان ورود به سلول را کاهش می‌دهند. نتیجه نهایی بدین صورت بود که میزان HPV در نمونه‌های بزاق حدود ۹۳٪ کاهش یافت. برای تقویت اثر ضدمیکروبی، محققان آدامس لوبیایی را با پروتگرین-۱ (Protegrin-1) نیز همراه کردند. پروتگرین نوعی پپتید ضدمیکروبی مؤثر علیه باکتری‌های بی‌هوازی است. در مطالعات آزمایشگاهی، عصاره این آدامس توانست میزان P. gingivalis و F. nucleatum را بیش از ۹۹٪ کاهش دهد.

گامی تازه برای هدف‌گیری عوامل مرتبط با سرطان دهان
این پژوهش نشان داد که عصاره آدامس لوبیایی، سطح HPV را به میزان 93 درصد در نمونه‌های بزاق کاهش می دهد. یکی از ویژگی‌های قابل توجه این ترکیب، توانایی پروتئین موجود در آن برای مهار تکثیر و عملکرد ویروس است. در عین حال، آدامس می‌تواند عوامل میکروبی خطرناک را نیز مورد هدف قرار دهد. پژوهشگران معتقدند هزینه تولید این روش می‌تواند بسیار پایین باشد؛ موضوعی که در کنار سهولت مصرف آدامس، ظرفیت آن را برای استفاده گسترده‌تر افزایش می‌دهد. با این حال، این فناوری هنوز در مرحله پژوهش و توسعه قرار دارد و در صورت دریافت تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا، وارد مرحله بعدی کارآزمایی‌های بالینی خواهد شد.
در این مرحله، هدف استفاده از آدامس به‌عنوان درمان کمکی در کنار روش‌های معمول سرطان، مانند جراحی و پرتودرمانی، خواهد بود. پژوهشگران امیدوارند این فناوری در آینده علاوه بر کاربرد درمانی، به‌عنوان روشی پیشگیرانه برای جلوگیری از عفونت و انتقال میکروب‌ها نیز مورد استفاده قرار گیرد. حتی احتمال عرضه آن به‌صورت بدون نسخه (OTC) برای عموم در آینده مطرح شده است.