کشفی تازه درباره ویاگرا؛ آیا این دارو می‌تواند از گسترش سلول‌های سرطانی جلوگیری کند؟

مقدمه
نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که ماده موثره داروی ویاگرا یعنی سیلدنافیل ممکن است توانایی مهار متاستاز (انتشار) سلول‌های سرطانی را داشته باشد.

ویاگرا چیست؟
ویاگرا نام تجاری داروی سیلدنافیل است که در ابتدا برای درمان فشار خون بالا و درد قفسه سینه ناشی از کاهش جریان خون به قلب ساخته شده بود؛ اما طی سه دهه گذشته به شناخته‌شده‌ترین دارو برای درمان اختلال نعوظ تبدیل شده است. حالا ممکن است این داروی پرفروش در آینده کاربردهای دیگری هم پیدا کند.

ویاگرا چگونه از متاستاز سرطان جلوگیری می کند؟
سیلدنافیل آنزیمی به نام فسفودی‌استراز نوع ۵ (PDE5) را مهار می‌کند و در نتیجه سطح پیام‌رسانی به نام cGMP در سلول افزایش می‌یابد. افزایش cGMP باعث گشاد شدن رگ‌های خونی و افزایش جریان خون به آلت تناسلی می‌شود؛ همان اثری که باعث شده ویاگرا به درمان موفقی برای اختلال نعوظ تبدیل شود. نتایج مطالعات جدید نشان داده که cGMP علاوه بر این مکانیسم، می‌تواند به پروتئینی متصل شود که وظیفه انتقال کلسترول در داخل سلول را بر عهده دارد. در نتیجه، کلسترول کمتری در اختیار سلول قرار می‌گیرد و سلول‌های سرطانی، به علت کاهش دسترسی به کلسترول دچار اختلال می شوند.

چرا کلسترول در سرطان اهمیت دارد؟
کلسترول یکی از اجزای ضروری غشای سلولی است. این ماده برای سلول‌های سرطانی که قصد دارند از تومور اولیه جدا شوند، در بدن حرکت کنند و به اندام‌های دیگر حمله کنند؛ اهمیت ویژه‌ای دارد. وقتی دسترسی سلول های سرطانی به کلسترول مختل شود، توانایی آنها برای تشکیل تومورهای متاستاتیک (منتشر شونده) کاهش پیدا می‌کند. ویاگرا با مکانیسمی که بالاتر اشاره شد دسترسی سلول ها به کلسترول را محدود ساخته و بدین شکل جلوی انتشار سرطان را می گیرد.

ترکیب سیلدنافیل با استاتین‌ها (مانند آتورواستاتین)
در مطالعه ای دیگر پژوهشگران دریافتند که ترکیب داروهای ویاگرا با دسته دارویی استاتین‌ها (داروهایی که تولید کلسترول در بدن را کاهش می‌دهند) ممکن است در جلوگیری از متاستاز مؤثرتر باشد. این ترکیب می‌تواند از یک سو دسترسی سلول‌های سرطانی به کلسترول موجود را کاهش دهد و از سوی دیگر مانع تولید کلسترول جدید توسط آنها شود؛ بنابراین احتمالاً اثر ضد‌متاستاتیک بیشتری نسبت به مصرف ویاگرا به تنهایی خواهد داشت.

جمع بندی
تقریباً ۹۰ درصد مرگ‌های ناشی از سرطان به دلیل گسترش سرطان به اندام‌های دیگر اتفاق می‌افتد؛ بنابراین، متاستاز یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها در درمان سرطان به شمار می‌رود. بر اساس این مطالعه، سیلدنافیل (ویاگرا) ممکن است بتواند با ایجاد اختلال در نحوه استفاده سلول‌های سرطانی از کلسترول، سرعت این فرایند را کاهش دهد. همچنین ترکیب ویاگرا با داروهای گروه استاتین نیز اثر ضد متاستاتیک خوبی از خود نشان داده است. اگرچه پژوهش های اخیر تاثیر مثبت ویاگرا در درمان سرطان را نشان می دهند؛ اما این به معنی این نیست که ویاگرا در حال حاضر یک درمان تأییدشده برای سرطان یا متاستاز است. نتایج بالینی، به‌ویژه در مورد اثر سیلدنافیل در بیماران مبتلا به سرطان، همچنان به بررسی‌های دقیق‌تر و کارآزمایی‌های بالینی نیاز دارد.