FDAرویکرد جدیدی برای کاهش آسیب ناشی از سیگار اتخاذ کرد؛ مجوز بازاریابی محصولی با خطر کمتر نسبت به سیگار صادر شد

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در تصمیمی که می‌تواند نقطه عطفی در سیاست‌های جهانی کنترل مصرف دخانیات باشد، برای نخستین بار به یک محصول نیکوتینی بدون دود مجوز داد تا با ادعای «کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های ناشی از مصرف سیگار» به بازار عرضه شود. این تصمیم نشان‌دهنده تغییر رویکرد نظام‌های سلامت از تمرکز صرف بر ترک دخانیات، به سمت کاهش آسیب (Harm Reduction) در افرادی است که قادر به ترک کامل مصرف نیکوتین نیستند.
محصول مورد نظر، پاکت‌های نیکوتینی ZYN متعلق به شرکت Philip Morris International است که برخلاف سیگار، بدون احتراق و بدون تولید دود مصرف می‌شود. بر اساس ارزیابی‌های علمی FDA، جایگزینی کامل سیگار با این محصول می‌تواند میزان مواجهه افراد با بسیاری از ترکیبات سمی و سرطان‌زای ناشی از سوختن تنباکو را کاهش دهد و در نتیجه احتمال ابتلا به بیماری‌هایی مانند سرطان ریه، سرطان دهان، بیماری‌های قلبی‌عروقی، سکته مغزی، آمفیزم و برونشیت مزمن را نسبت به ادامه مصرف سیگار کمتر کند.

تغییری مهم در سیاست‌های سلامت عمومی
تا چند سال گذشته، اغلب سیاست‌های کنترل دخانیات بر یک اصل استوار بودند: «ترک کامل مصرف دخانیات». اما اکنون بسیاری از سازمان‌های سلامت در جهان، در کنار تشویق به ترک کامل، به راهکارهای کاهش آسیب نیز توجه می‌کنند.
مبنای این رویکرد آن است که اگر فردی نتواند مصرف نیکوتین را به طور کامل کنار بگذارد، استفاده از محصولاتی که فاقد احتراق هستند و مواد سمی بسیار کمتری تولید می‌کنند، می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های ناشی از سیگار را کاهش دهد. تصمیم اخیر FDA را نیز باید در همین چارچوب ارزیابی کرد.

FDA چه چیزی را تأیید کرده است؟
نکته مهم این است که FDA بی‌ضرر بودن این محصول را تأیید نکرده است.
این سازمان تنها اجازه داده است که شرکت سازنده اعلام کند اگر افراد بزرگسال سیگاری، مصرف سیگار را به طور کامل کنار گذاشته و به جای آن از این محصول استفاده کنند، خطر ابتلا به برخی بیماری‌های مرتبط با سیگار در آن‌ها کاهش می‌یابد. به بیان دیگر، این مجوز به معنای توصیه مصرف نیکوتین نیست، بلکه بر کاهش خطر در مقایسه با ادامه مصرف سیگار تأکید دارد.

چرا این تصمیم اهمیت دارد؟
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، مصرف دخانیات هر سال جان میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان می‌گیرد و همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل قابل پیشگیری مرگ‌ومیر محسوب می‌شود. بخش عمده این آسیب‌ها ناشی از احتراق تنباکو و تولید هزاران ماده شیمیایی سمی و سرطان‌زا در دود سیگار است، نه صرفاً نیکوتین.
به همین دلیل، توسعه محصولاتی که بدون احتراق نیکوتین را به بدن می‌رسانند، در سال‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی تحقیقات و سیاست‌گذاری در حوزه سلامت تبدیل شده است.

اما آیا این محصولات بی‌خطر هستند؟

پاسخ همچنان منفی است.
پاکت‌های نیکوتینی حاوی نیکوتین هستند و این ماده می‌تواند وابستگی ایجاد کند. همچنین مصرف آن برای نوجوانان، زنان باردار، افراد غیرسیگاری و کسانی که تاکنون از محصولات دخانی استفاده نکرده‌اند، توصیه نمی‌شود. FDA نیز در بیانیه خود تأکید کرده است که این مجوز به هیچ عنوان نباید به عنوان تأیید ایمن بودن محصول تلقی شود و شرکت تولیدکننده موظف است از هرگونه بازاریابی که نوجوانان را به مصرف این محصولات ترغیب کند، خودداری کند.

آینده محصولات کاهش آسیب
کارشناسان معتقدند تصمیم اخیر FDA می‌تواند مسیر توسعه و ارزیابی نسل جدید محصولات کاهش آسیب را در جهان هموار کند. با این حال، همچنان اجماع علمی بر این موضوع وجود دارد که بهترین انتخاب برای حفظ سلامت، ترک کامل مصرف دخانیات و نیکوتین است.
در عین حال، برای میلیون‌ها فرد سیگاری که تاکنون موفق به ترک نشده‌اند، توسعه محصولات کم‌خطرتر می‌تواند بخشی از راهبردهای کاهش بار بیماری‌های ناشی از مصرف دخانیات در سال‌های آینده باشد.