سرماخوردگی یا آلرژی؛ ستیریزین چه نقشی را ایفا می‌کند؟

مقدمه
با شروع فصل پاییز و سردتر شدن هوا شیوع سرماخوردگی نیز افزایش می‌یابد اما گاهی دچار علائمی مثل آبریزش بینی و عطسه می‌شویم که علت آن سرماخوردگی نیست. اینجا آلرژی پاییزی وارد میدان می‌شود. در این مقاله ابتدا به راه های تشخیص این دو مورد از هم می‌پردازیم و سپس راهکار درمانی مشترک سرماخوردگی و آلرژی یعنی داروی ستیریزین را بررسی خواهیم کرد.

آلرژی پاییزی یا سرماخوردگی؟ از علائم مشابه تا تفاوت‌های کلیدی
علائم آلرژی زمانی ایجاد می‌شوند که سیستم ایمنی بدن، مواد بی ‌ضرر را به ‌اشتباه تهدید تشخیص دهد و برای مقابله با آن‌ها واکنش دفاعی نشان دهد. به این مواد، عوامل حساسیت‌زا یا آلرژن گفته می‌شود. از جمله آلرژن‌های رایج می‌توان به گرده گیاهان، مایت‌های موجود در گرد و غبار، شوره و ذرات ریز پوست حیوانات خانگی و هاگ‌های کپک اشاره کرد. آلرژی مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود. در مقابل، سرماخوردگی زمانی اتفاق می‌افتد که ویروس سرماخوردگی وارد دستگاه تنفسی بدن شود و سیستم ایمنی برای مقابله با آن واکنش نشان دهد. سرماخوردگی مسری است و می‌تواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود. علائم مشترک آلرژی و سرماخوردگی شامل عطسه، آبریزش بینی، گرفتگی بینی و تحریک مخاط بینی است. در هر دو حالت، فرد ممکن است دچار افزایش ترشحات بینی و احساس ناراحتی در مجاری تنفسی فوقانی شود. از آنجا که علائم آلرژی و سرماخوردگی شباهت زیادی به یکدیگر دارند، تشخیص تفاوت آن‌ها گاهی دشوار است.

چگونه این دو را از یکدیگر تشخیص دهیم؟
شاید این سوال برای شما هم پیش بیاید که راه تشخیص این دو بیماری از هم چیست و چگونه می‌توان این دو را از هم تمایز داد. عامل آلرژی عوامل حساسیت زا مانند گرده هاست ولی عامل سرماخوردگی ویروس است. علائم آلرژی بلافاصله بعد در معرض قرار گرفتن علائم شروع می شوند اما علائم سرماخوردگی طی 1 تا 3 روز شدت می‌یابند. علائم آلرژی تا زمانی که در معرض عوامل حساسیت زا باشید، ادامه پیدا می‌کند. درحالیکه سرماخوردگی طی 7 تا 10 روز بهبود پیدا می‌کند. آلرژی همراه با تب، گلودرد، سرفه شدید و بدن درد نیست اما در سرماخوردگی همگی این علائم وجود دارند.

ستیریزین و کنترل علائم
ستیریزین از داروهای آنتی ‌هیستامین نسل دوم است که برای تسکین علائم بیماری‌هایی مانند رینیت آلرژیک (التهاب آلرژیک بینی)، علائم سرماخوردگی و کهیر کاربرد دارد. برای درک بهتر عملکرد آن، ابتدا باید با نقش هیستامین در بدن آشنا شویم. هیستامین ماده‌ای شیمیایی است که در واکنش‌های آلرژیک آزاد شده و با اتصال به گیرنده‌های اختصاصی خود، مجموعه‌ای از علائم مانند عطسه، خارش، آبریزش بینی، اشک‌ریزش و قرمزی چشم را ایجاد می‌کند. ستیریزین با مسدود کردن گیرنده‌های هیستامین نوع یک (H1)، اثر این ماده را کاهش می‌دهد. در نتیجه، شدت بسیاری از علائم آلرژیک کمتر می‌شود و فرد می‌تواند فعالیت‌های روزمره خود را با ناراحتی کمتری ادامه دهد. در ادامه به طور جزئی‌تر به نقش این دارو اشاره شده است.
کاهش عطسه
در مواجهه با آلرژن‌هایی مانند گرده گیاهان یا ویروس، آزاد شدن هیستامین و تحریک گیرنده‌های آن در مخاط بینی می‌تواند پایانه‌های عصبی حسی را فعال کرده و رفلکس عطسه را تحریک کند. ستیریزین با جلوگیری از اتصال هیستامین به گیرنده‌های H1، شدت این تحریک و در نتیجه دفعات عطسه را کاهش می‌دهد.
برطرف شدن آبریزش بینی
در این مورد نیز عوامل تحریک کننده موجب افزایش ترشحات بینی و بروز علائمی مانند آبریزش و عطسه می‌شوند. ستیریزین با مهار اثر هیستامین، شدت این پاسخ آلرژیک را کاهش داده و به کنترل ترشحات آبکی بینی کمک می‌کند.
آنچه ستیریزین را از بقیه آنتی هیستامین‌ها جدا می‌کند اثرگذاری نسبتا سریع و احتمال خواب آلودگی کمتر آن است. در بسیاری از افراد، بهبود علائم آلرژی پس از مصرف ستیریزین در حدود یک ساعت آغاز می‌شود؛ هرچند زمان شروع اثر و میزان پاسخ درمانی ممکن است بر اساس شرایط فرد متفاوت باشد. ستیریزین در مقایسه با بسیاری از آنتی‌هیستامین‌های نسل اول، احتمال کمتری برای ایجاد خواب ‌آلودگی دارد. با این ‌حال، این ویژگی به معنای بی‌خطر بودن کامل آن از نظر کاهش هوشیاری نیست؛ زیرا برخی افراد همچنان دچار خواب ‌آلودگی یا خستگی می‌شوند. در همین راستا ستیریزین 10 میلی گرمی زاگرس دارو در افراد بزرگسال برای کنترل علائم آلرژی و سرماخوردگی معمولا یک عدد شب‌ها مصرف می‌شود.