انقلاب در روش های کاهش وزن: معرفی و بررسی مقایسهای آمپولهای نسل جدید لاغری (تیرزپاتاید، سماگلوتاید و لیراگلوتاید)
17 مرداد 1405
مقدمه:
بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت (WHO)، چاقی بهعنوان انباشت غیرطبیعی یا بیش از حد چربی در بدن تعریف میشود که خطر ابتلا به بیماریهای مختلف را افزایش میدهد و سلامت فرد را مختل می کند. معیار اصلی تشخیص در بزرگسالان، شاخص توده بدنی (BMI) است؛ به طوری که BMI برابر یا بیشتر از ۲۵ بهعنوان اضافه وزن و BMI برابر یا بیشتر از ۳۰ بهعنوان چاقی در نظر گرفته میشود.
چاقی به عنوان یکی از بزرگ ترین چالشهای سلامت عمومی در قرن بیستویکم، نهتنها با افزایش چشمگیر خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی-عروقی، آپنه خواب و برخی سرطانها همراه است؛ بلکه بار اقتصادی و اجتماعی سنگینی نیز بر نظامهای بهداشتی تحمیل میکند. تغییر سبک زندگی مانند تغییررژیم غذایی و فعالیت بدنی، همچنان پایه و خط اول درمان محسوب میشود؛ با این حال بسیاری از افراد، به ویژه کسانی که شاخص توده بدنی (BMI) بالا دارند یا به طور همزمان به بیماریهای زمینه ای مبتلا هستند؛ نیاز به روش های دیگری برای دستیابی به کاهش وزن معنادار دارند.
آمپولهای لاغری شامل لیراگلوتاید، سماگلوتاید و تیرزپاتید در ابتدا برای درمان دیابت نوع ۲ تجویز می شدند. این داروها با تاثیر بر روی گیرنده هایی مانند GIP (پلی پپتید مهاری معده) و GLP-1 (پپتید شبه گلوکاگون 1) منجر به تنظیم میزان ترشح هورمون انسولین و گلوکاگون شده و در نهایت باعث ایجاد حس سیری، کند شدن تخلیه معده، کاهش اشتها و در نهایت کاهش وزن می شوند. برخلاف روشهای سنتی کاهش وزن که اغلب به کاهشهای محدود و ناپایدار ختم میشدند، ورود این داروها تحولی بنیادین ایجاد کرده و امکان کاهش وزن ۱۵ تا بیش از ۲۰ درصدی را در مطالعات بالینی فراهم ساخته است. بدین ترتیب مدیریت کاهش وزن را از یک چالش دشوار به درمانی مؤثر، قابل تنظیم و مبتنی بر شواهد علمی تبدیل کرده است.
در ادامه به بررسی هر یک از این داروها و مقایسه ی تحلیلی آن خواهیم پرداخت.
داروی تیرزپاتاید (Tirzepatide)
مکانیسم عمل:
این دارو روی دو گیرنده مهم بدن به اسم های GIP و GLP-1 اثر میگذارد و باعث تنظیم میزان ترشح هورمون انسولین و گلوکان شده؛ زمان خالی شدن غذا از معده را افزایش داده و نهایتا با کاهش اشتها باعث کاهش وزن می شود.
نکات مصرف:
به صورت تزریق زیر جلدی یک بار در هفته تجویز میشود.
معمولا با دوز پایین یعنی 2.5 میلی گرم هفتگی آغاز شده و در صورت نیاز هر 4 هفته دوز هفتگی آن به میزان 2.5 میلی گرم قابل افزایش است.
محلهای تزریق شامل شکم، ران یا بازو میباشد؛ محل تزریق باید هر هفته تغییر کند.
دوزهای مختلف:
2.5-12.5 mg/0.5ml
عوارض شایع:
مشکلات گوارشی مثل : حالت تهوع، اسهال یا یبوست
کاهش میزان قند خون
درد شکمی
خارش و قرمزی محل تزریق
موارد منع مصرف:
سابقه تومور و مشکلات تیروئیدی
تداخلات جدی:
داروهای ضدبارداری هورمونی
وارفارین
انسولین ها
سایر داروهای تزریقی لاغری (آگونیست های گیرنده GLP-1 )
سولفونیل اوره ها (گلیکلازید)
نحوه نگهداری:
دور از نور با دمای 2 تا 8 درجه سانتی گراد نگهداری شود.
سماگلوتاید (Semaglutide)
مکانیسم عمل:
این دارو روی گیرنده GLP-1 اثر گذاشته و با تنظیم دو هورمون قند خون یعنی انسولین و گلوکاگون باعث کاهش اشتها می شود و از این طریق وزن را کاهش می دهد.
نکات مصرف:
تزریق زیر جلدی هفتهای یک بار انجام میشود و بهتر است هر هفته در یک روز مشخص باشد.
محلهای رایج تزریق شامل شکم، ران یا قسمت بیرونی بازو است.
بهتر است محل تزریق هر بار کمی تغییر کند.
درمان با دوز 0.25 میلیگرم در هفته شروع میشود و در طول 4 هفته به تدریج افزایش مییابد. پس از 4 هفته، دوز به 0.5 میلیگرم افزایش یافته و با همین ترتیب در صورت نیاز تا دوز 1 و یا 2 میلی گرم هفتگی قابل مصرف است.
دوزهای مختلف:
0.25mg/0.5mL
0.5mg/0.5mL
1mg/0.5mL
عوارض شایع:
مشکلات گوارشی مثل : حالت تهوع، اسهال یا یبوست
کاهش میزان قند خون
درد شکمی
سردرد
موارد منع مصرف:
سابقه تومور و مشکلات تیروئیدی
تداخلات جدی:
انسولین ها
سایر داروهای تزریقی لاغری (آگونیست های گیرنده GLP-1 )
سولفونیل اوره ها (گلیکلازید)
نحوه نگهداری:
دور از نور با دمای 2 تا 8 درجه سانتی گراد نگهداری شود.
لیراگلوتاید (Liraglutide)
مکانیسم عمل:
آنالوگ GLP-1 که با تنظیم دو هورمون قند خون یعنی انسولین و گلوکاگون باعث کاهش اشتها می شود.
نکات مصرف:
تزریق زیر جلدی دارد.
به صورت روزانه در نواحی شکم، جلوی ران و یا بازو تزریق می شود.
بهتر است محل تزریق هر بار کمی تغییر کند.
درمان با دوز 0.6 میلیگرم روزانه درهفته اول شروع میشود و هر هفته 0.6 میلی گرم به تدریج قابل افزایش است.
بعد 4 ماه وزن چک شود اگر حداقل 4 درصد از وزن کاهش پیدا نکرده باشد دارو قطع شود.
دوزهای مختلف:
18mg/3mL
عوارض شایع:
مشکلات گوارشی مثل : حالت تهوع، اسهال یا یبوست
کاهش میزان قند خون
سردرد
خارش و قرمزی محل تزریق
موارد منع مصرف:
سابقه تومور و مشکلات تیروئیدی
تداخلات جدی:
انسولین ها
سولفونیل اوره ها (گلیکلازید)
نحوه نگهداری:
در دمای 2 تا 8 درجه سانتی گراد نگهداری شود.
مقایسه آمپول های کاهش وزن
تعداد دفعات تزریق: تیرزپاتاید و سماگلوتاید تزریق شان هفته ای یکبار است ولی لیراگلوتاید تزریق روزانه دارد.
نحوه اثرگذاری: قدرت اثر تیرزپاتاید از سماگلوتاید و سماگلوتاید از لیراگلوتاید بیشتر است. در نتیجه تیرزپاتاید بیشترین اثر کاهش وزن را خواهد داشت.
نتیجه گیری
در مجموع، آمپولهای نسل جدید لاغری شامل تیرزپاتاید، سماگلوتاید و لیراگلوتاید تحولی اساسی در مدیریت چاقی ایجاد کردهاند و امکان کاهش وزن معنادار را فراتر از روشهای سنتی فراهم ساختهاند. مقایسه این سه دارو نشان میدهد که تیرزپاتاید بیشترین کاهش وزن را ایجاد میکند، سماگلوتاید در رتبه بعدی قرار دارد و لیراگلوتاید با تزریق روزانه و قدرت اثر کمتر، در جایگاه بعدی قرار می گیرد. با این حال، موفقیت این درمانها به همراهی رژیم غذایی مناسب، فعالیت بدنی و نظارت پزشکی امکان پذیر است و انتخاب دارو باید بر اساس شرایط فردی، BMI، بیماریهای زمینه ای و میزان تحمل عوارض گوارشی توسط پزشک صورت گیرد تا ضمن بهرهمندی از مزایای این روشهای نوین، ایمنی و پایداری نتایج تضمین شود.
رفرنس :
Up to date
Medscape
Web med