تفاوت‌های کلیدی میان سرماخوردگی، آنفلوآنزا و کووید-۱۹

در فصل‌های سرد سال، بیماری‌های تنفسی شیوع بیشتری پیدا می‌کنند. شناخت تفاوت‌های میان سرماخوردگی معمولی، آنفلوآنزا و کووید-۱۹ برای مدیریت درست این بیماری‌ها و مراقبت از سلامت خود و اطرافیان ضروری است. در این مقاله به بررسی ویژگی‌های هر یک از این بیماری‌ها می‌پردازیم.

سرماخوردگی (Common Cold)
سرماخوردگی یک عفونت ویروسی خفیف دستگاه تنفسی فوقانی است که عموماً توسط راینوویروس‌ها ایجاد می‌شود.

علائم شایع:
- آبریزش یا گرفتگی بینی
- عطسه مکرر
- گلو درد خفیف
- سرفه‌های ملایم
- احساس خستگی جزئی
- تب نادر است یا اگر باشد، بسیار خفیف است

سیر بیماری:
علائم به تدریج ظاهر شده و معمولاً پس از ۳ تا ۷ روز بهبود می‌یابند. عوارض جدی نادر است.

راه‌های انتقال:
عمدتاً از راه تماس مستقیم با ترشحات بینی یا ذرات تنفسی در هوا هنگام سرفه یا عطسه فرد بیمار منتقل می‌شود.

آنفلوآنزا (Influenza)
آنفلوآنزا یک بیماری تنفسی واگیردار است که توسط ویروس‌های آنفلوانزا ایجاد می‌شود و می‌تواند خفیف یا شدید باشد.

علائم شایع:
- شروع ناگهانی علائم
- تب بالا (بیشتر بالای ۳۸ درجه سانتی‌گراد)
- لرز و تعریق
- دردهای عضلانی و بدن درد شدید
- سرفه خشک و مداوم
- خستگی مفرط و ضعف
- سردرد
- گلو درد و آبریزش بینی (گاهی)

سیر بیماری:
علائم معمولاً ناگهانی آغاز می‌شوند و ۵ تا ۷ روز ادامه دارند، ولی ضعف و خستگی ممکن است هفته‌ها باقی بماند. می‌تواند منجر به عوارض جدی مانند ذات‌الریه شود، به ویژه در گروه‌های پرخطر.

راه‌های انتقال:
از راه ذرات تنفسی هنگام سرفه، عطسه یا صحبت کردن فرد آلوده منتشر می‌شود.

کووید-۱۹ (COVID-19)
کووید-۱۹ یک بیماری تنفسی است که توسط ویروس کرونای سارس-کوو-۲ ایجاد می‌شود و طیف گسترده‌ای از علائم را نشان می‌دهد.

علائم شایع:
- تب یا لرز
- سرفه خشک و مداوم
- تنگی نفس یا دشواری در تنفس
- خستگی مفرط
- دردهای عضلانی یا بدن درد
- از دست دادن چشایی یا بویایی (علامت نسبتاً اختصاصی)
- گلو درد
- احتقان یا آبریزش بینی
- حالت تهوع یا استفراغ
- اسهال (بیشتر نسبت به دو بیماری دیگر)

سیر بیماری:
علائم ممکن است ۲ تا ۱۴ روز پس از مواجهه ظاهر شوند. شدت بیماری از بدون علامت تا شدید و کشنده متغیر است. برخی افراد علائم طولانی‌مدت (کووید طولانی) را تجربه می‌کنند.

راه‌های انتقال:
عمدتاً از راه ذرات تنفسی، همچنین تماس با سطوح آلوده (با اهمیت کمتر). قابلیت انتقال پیش از بروز علائم نیز وجود دارد.

نکات تشخیصی مهم
سرعت آغاز علائم:
سرماخوردگی تدریجی، آنفلوآنزا ناگهانی و کووید-۱۹ تدریجی یا ناگهانی است.

تب:
در سرماخوردگی نادر است، در آنفلوآنزا شایع و اغلب بالا، در کووید-۱۹ شایع ولی با درجات مختلف.

علامت نسبتاً اختصاصی:
از دست دادن ناگهانی چشایی یا بویایی بدون گرفتگی بینی بیشتر در کووید-۱۹ دیده می‌شود.

دشواری تنفس:
در سرماخوردگی معمولاً وجود ندارد، در آنفلوآنزا ممکن است در موارد شدید رخ دهد، ولی در کووید-۱۹ یکی از علائم شایع‌تر و نگران‌کننده‌تر است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
- اگر تنگی نفس یا درد قفسه سینه دارید
- اگر تب بالا بیش از ۳ روز ادامه یابد
- اگر علائم پس از یک هفته بهبود نیابند یا بدتر شوند
- اگر در گروه پرخطر هستید (سن بالا، بیماری‌های زمینه‌ای، بارداری)
- اگر دچار گیجی، عدم توانایی در بیدار ماندن یا کبودی لب‌ها یا صورت شدید

پیشگیری: راهکارهای مشترک
- شستشوی مکرر دست‌ها با آب و صابون
- استفاده از ماسک در فضاهای شلوغ یا هنگام بیماری
- رعایت فاصله فیزیکی از افراد بیمار
- پوشاندن دهان و بینی هنگام عطسه یا سرفه با آرنج خم شده
- ضد عفونی سطوح در تماس مکرر
- تقویت دستگاه ایمنی با تغذیه مناسب، خواب کافی و مدیریت استرس

سخن پایانی
تشخیص قطعی این بیماری‌ها بر اساس علائم بالینی گاهی دشوار است، چرا که علائم زیادی با هم همپوشانی دارند. بهترین راه تشخیص، تست‌های آزمایشگاهی است. در صورت شک به آنفلوآنزا یا کووید-۱۹، به ویژه در شرایط همه‌گیری، انجام تست و مشورت با پزشک ضروری است. واکسیناسیون علیه آنفلوآنزا و کووید-۱۹ می‌تواند از شدت بیماری و عوارض آن بکاهد.

هرگز خوددرمانی نکنید، به ‌ویژه با آنتی‌بیوتیک‌ها که بر علیه ویروس‌ها بی‌اثر هستند. استراحت، مصرف مایعات کافی و تغذیه مناسب پایه درمان تمام این بیماری‌های ویروسی هستند.

با شناخت بهتر این تفاوت‌ها، می‌توانیم تصمیمات آگاهانه‌تری برای سلامت خود و عزیزانمان بگیریم.